De groene geschiedenis van Eindhoven in vogelvlucht.

Eindhoven is een groene stad met een grootse groene traditie.

Wat dat groene karakter betreft behoort Eindhoven tot de top 4 van groene steden in Nederland. Elk stadsdeel heeft wel een park, uitgebreide plantsoenen en rijk begroeide lanen.

De basis voor dit vele groen in de stad is al vroeg in de 20e eeuw gelegd, vanaf 1920, het jaar van samenvoeging van Eindhoven met de omringende dorpen Woensel, Tongelre, Stratum, Gestel en Strijp.

Bij de uitbreiding en inrichting van de nieuwe stadsdelen waren ideeën over de tuinstad leidend. Toepassing van groen in de stad kreeg daardoor flinke aandacht binnen de uitbreidingsplannen. De samenwerking tussen de directeur van de Dienst Gemeentewerken G.C.Kools en de tuinarchitect D.F.Tersteeg was daarbij van grote invloed.

Grote groenprojecten uit deze periode waren bijvoorbeeld het Stadswandelpark, het Philips de Jonghpark en het Dommelplantsoen.

Na de 2e Wereldoorlog begint een nieuwe fase met nieuwe visies en flinke stadsuitbreidingen.

Hoewel er vele ontwerpers in deze periode hun bijdrage hebben geleverd aan de groene invulling van stadsuitbreidingen, willen wij er 1 man uitlichten vanwege zijn grote inbreng voor de bomenrijkdom van Eindhoven. Frans Fontaine, een autoriteit op het gebied van bomen, werd in 1950 benoemd tot hoofd van de plantsoenendienst van Eindhoven. Hij zou dat blijven tot 1983. In deze periode nam, vooral onder zijn invloed, de soortenrijkdom aan bomen flink toe. Straten kregen een eigen aanzien door de aanplant van opvallende boomsoorten. Eindhoven werd als het ware één groot arboretum. In het straatbomenboek van de gemeente Eindhoven uit 1988 vinden we maar liefst 231 soorten en varieteiten van bomen vermeld.

Vanaf begin jaren 80 keerde het tij; steeds meer werd er van gemeentewege beknibbeld op groenvoorzieningen. Leidraad werd dat groenaanleg minder duur in aanleg, en dat alles eenvoudiger te beheren moest zijn.

In de loop van de jaren 90 werden ook steeds meer ‘groene’ gemeentelijke diensten gereorganiseerd of opgeheven. Veel vakkennis en liefde (en dus goede zorg) voor het groen binnen de gemeente ging daardoor verloren. De pleitbezorgers voor een ‘rode’ stad kregen steeds meer de vrije hand. Doelmatigheid en zuinigheid vierden hoogtij: plantsoen levert geen geld op. Binnen een 10-tal jaren was de groene traditie binnen stadsontwikkeling, die Eindhoven zo’n groen uiterlijk had gegeven, grotendeels verdwenen.

Voor de geïnteresseerde burger werd de groene aftakeling vooral zichtbaar in achterstallig boomonderhoud, verarming van de plantsoenen en het praktisch vogelvrij zijn van bomen. Uit verontrusting over deze gang van zaken is in 1997 door een aantal burgers Comité Stadsbomen, later SSBE, opgericht. Over het wie, wat en hoe van deze stichting kunt U elders op deze site lezen.

Rond de eeuwwisseling trad gelukkig een kentering op in het beleid van de gemeente ten aanzien van groenvoorzieningen. De aandacht voor ‘groen’ groeit weer, weliswaar zeer langzaam, naar een evenwicht met ‘rood’ (=bebouwing). Het bewijs daarvoor is mogelijk de verschijning in het voorjaar van 2008 van het reeds jaren geleden aangekondigde Bomenbeleidsplan.

Een van de belangrijke zaken die daarin geregeld wordt is, dat bij nieuwe stadsontwikkelingen een vaste overlegstructuur moet waarborgen, dat ‘groen’ een volwaardige inbreng krijgt en heeft vanaf de fase van de planontwikkeling.

Hopelijk vindt Eindhoven hierdoor weer de aansluiting met zijn grootse groene verleden.

Juli 2010 deed de gemeente Eindhoven mee aan de nationale groencompetitie  ‘Entente Florale’. Een vakkundige jury beoordeelde een dag lang de groene kwaliteit van Eindhoven in relatie tot de bebouwing. Eindhoven eindigde op de 2e plaats. In het juryrapport is o.a. te lezen dat  ‘kwalitatief valt er nog het nodige te verbeteren’. Vooral ‘beheer en onderhoud’  verdienen extra aandacht.

october 2007                                            gewijzigd/ aangevuld: maart 2011

***

dat de vestiging van de cultuur in de natuur

zodanig is geslaagd,

dat eerder de natuur dan de cultuur moet worden beschermd

en als reservaat beschut.

Ton Lemaire

Met de rijkdom aan bomen in Eindhoven willen wij u op deze site virtueel laten kennismaken. Zie daartoe de verschillende items onder ‘rubrieken’ hiernaast, waar u foto’s en beschrijvingen aantreft van een aantal monumentale en bijzondere bomen, boomgroepen, lanen en parken in Eindhoven.

SSBE hoopt dat deze site een bijdrage zal leveren aan een beter bewustzijn voor de rijkdom aan groen, in het bijzonder de bomen, in Eindhoven.

Laten we verstandig met dit erfgoed omgaan.